Als je aan duurzamer eten denkt, gaat het al snel over CO2. Maar er is nog een cijfer dat minstens zo veelzeggend is en veel minder vaak aan bod komt: water. Achter elk bord eten schuilt een verrassende hoeveelheid zoet water, van het besproeien van gewassen tot het drinkwater van dieren, en de verschillen tussen plantaardig en dierlijk zijn groter dan je misschien denkt. Nederland kent zelf weinig waterschaarste, maar veel van het voedsel dat hier op tafel komt is elders geteeld, soms in gebieden waar water juist kostbaar is. Tijd om onder de oppervlakte te kijken.

Wat is een watervoetafdruk eigenlijk

De watervoetafdruk van een product is al het water dat nodig is om het te maken, van het besproeien van gewassen tot het schoonmaken van stallen en het verwerken van het eindproduct. Onderzoekers van de Universiteit Twente, gespecialiseerd in dit soort berekeningen, brachten dit voor het eerst gedetailleerd in kaart voor de meest gangbare eiwitproducten. Hun conclusie: dierlijke producten kosten aanzienlijk meer water dan plantaardige, ook wanneer je per calorie of per gram eiwit rekent.

De cijfers die je verrassen

Voor een kilo rundvlees is ongeveer 15.000 liter water nodig. Varkensvlees kost zo'n 6.000 liter per kilo, kip 4.300 liter. Peulvruchten daarentegen vragen gemiddeld 4.000 liter per kilo, en sojabonen zelfs maar 2.100 liter. Reken je per calorie, dan kost rundvlees ongeveer twintig keer zoveel water als graan of aardappelen.

Ook op productniveau is het verschil groot. Een sojaburger van 150 gram heeft een watervoetafdruk van rond de 160 liter, terwijl een gelijke portie rundvlees vele malen meer water vraagt. Kies je voor een plantaardige burger op basis van peulvruchten of soja, dan bespaar je dus flink, zonder dat je iets hoeft in te leveren op je bord.

Ter vergelijking: een dag geen vlees eten bespaart ongeveer evenveel water als een hele maand elke dag douchen. Het went niet meteen hoe groot die verhouding is, maar het laat wel zien hoeveel invloed je met een paar plantaardige keuzes per week al hebt.

Kaas, de stille waterslurper

Milieu Centraal wijst erop dat kaas op het gebied van klimaat, watergebruik en vermesting vergelijkbaar scoort met varkensvlees, en op de meeste punten zelfs slechter dan kipfilet. Logisch ook, want voor een kilo kaas is tot wel tien liter melk nodig. Dat maakt kaas een van de minder voor de hand liggende waterslurpers in de keuken. Een schepje voedingsgist of een plantaardige kaasvariant als smaakmaker door de pasta scheelt dus meer dan je zou verwachten. Ook andere zuivel, zoals melk en yoghurt, vraagt aanzienlijk meer water dan de plantaardige varianten op basis van haver, soja of amandel. Niet omdat zuivel iets slechts is, maar gewoon omdat er nu eenmaal een heel dier bij komt kijken voordat er een glas melk op tafel staat.

Niet alles wat plantaardig is, is even zuinig

Om eerlijk te blijven: plantaardig is niet automatisch synoniem met waterzuinig. Natuur & Milieu waarschuwt dat notensoorten zoals amandelen, walnoten en cashewnoten juist relatief veel water kosten, vooral omdat ze vaak geteeld worden in droge gebieden waar irrigatie nodig is. Dat betekent niet dat je noten moet laten staan, ze blijven een prima eiwitbron, maar het is fijn om te weten dat peulvruchten zoals kikkererwten, linzen en bonen op waterverbruik nog gunstiger scoren. Een gevarieerd bord met vooral peulvruchten en af en toe een handje noten is dus de slimste keuze. Het laat ook mooi zien dat duurzaam eten geen kwestie is van simpelweg alles wat plantaardig is boven alles wat dierlijk is zetten. Het gaat om de combinatie, en peulvruchten zijn daarbij vrijwel altijd een veilige, waterzuinige basis.

Kleine keuzes, groot verschil

Je hoeft niet in één keer je hele eetpatroon om te gooien om verschil te maken. Een paar ideeën om mee te beginnen:

  • Vervang af en toe kaas door een plantaardige variant in pasta's en sauzen.
  • Kies vaker voor linzen, kikkererwten of bonen als eiwitbron in plaats van vlees.
  • Ga voor een sojaburger of andere peulvruchtenburger in plaats van een vleesburger.
  • Wissel noten af met peulvruchten, zo blijft je bord gevarieerd én waterzuinig.

Elke maaltijd die je plantaardig maakt, scheelt water dat elders hard nodig is. Geen verplichting, gewoon een fijn extra voordeel van iets wat je toch al lekker vindt. Zin om te ontdekken waar je in de buurt heerlijk plantaardig kunt eten? Bekijk de restaurantlijstjes op [RestauPlant](https://www.restauplant.com/nl) voor inspiratie.